W poprzedniej części przedstawiliśmy spółkę komandytową pod kątem struktury wspólników, ich odpowiedzialności i reprezentacji. Dziś przedstawimy dalsze różnice w odniesieniu do spółki jawnej. Oto one:

Podejmowanie decyzji

W przeciwieństwie do spółki jawnej, w spółce komandytowej prawo prowadzenia spraw spółki przysługuje co do zasady wyłącznie wspólnikom będącym komplementariuszami. Umowa spółki może jednak przyznać to uprawnienie również komandytariuszom.

O ile w sprawach nieprzekraczających zwykłych czynności komplementariusze podejmują decyzje samodzielnie, o tyle w sprawach przekraczających zakres zwykłych czynności spółki jest wymagana zgoda komandytariuszy. Również tę kwestię wspólnicy mogą uregulować odmiennie w umowie spółki.

Na zewnątrz spółkę komandytową reprezentują wyłącznie komplementariusze – to oni zawierają umowy, występują w imieniu spółki przed sądami i urzędami itp. Komandytariusze nie mogą reprezentować spółki, chyba że zostaną ustanowieni pełnomocnikami lub prokurentami spółki.

Księgowość

Spółka komandytowa jest zobowiązana do prowadzenia pełnej księgowości niezależnie od progu osiąganych przychodów. W związku z tym ma ona obowiązek m.in. sporządzania na koniec roku obrotowego sprawozdania finansowego, obejmującego bilans, rachunek zysków i strat oraz informację dodatkową. Sprawozdanie finansowe można sporządzić wyłącznie w formie elektronicznej, zgodnie ze strukturą i formatem szczegółowo określonymi przez Ministerstwo Finansów. Podlega ono zgłoszeniu bezpłatnie do Repozytorium Dokumentów Finansowych na Portalu Rejestrów Sądowych. Jeżeli spółkę  reprezentują osoby, których numer PESEL nie został ujawniony w KRS, wówczas sprawozdanie finansowe składa się za pośrednictwem systemu S24, co wiąże się z koniecznością uiszczenia opłaty w wysokości 140 zł.

Podatek dochodowy

Od 2021 roku spółka komandytowa jest podwójnie opodatkowana – najpierw spółka płaci podatek dochodowy od osób prawnych (CIT), a potem wspólnicy, kiedy wypłacają zysk, płacą podatek dochodowy od osób fizycznych (PIT).

Podatek CIT wynosi – tak jak w sp. z o.o. – 19% od osiągniętego dochodu. Jeżeli spółka będzie mogła zostać uznana za małego podatnika, CIT wyniesienie 9%, o ile roczne przychody spółki nie przekroczą 2 mln euro.

Od 2022 roku spółki komandytowe, w których wspólnikami są wyłącznie osoby fizyczne, mogą korzystać z opodatkowania estońskim CIT. Zasadniczym założeniem tej formy opodatkowania jest brak konieczności płacenia podatku aż do momentu wypłaty zysku. Dopóki więc spółka nie wypłaca wspólnikom zysku, nie płaci ona podatku dochodowego. Estoński CIT dla małych podatników i dla podatników rozpoczynających prowadzenie działalności gospodarczej na tych zasadach wynosi 10% podstawy opodatkowania. W przypadku pozostałych podatników jest to 20% podstawy opodatkowania. Ta forma opodatkowania wymaga jednak spełnienia wielu dodatkowych warunków, dlatego nie każda spółka może z niej korzystać.

Wypłata zysku przez spółkę komandytową na rzecz wspólników będzie również podlegać opodatkowaniu podatkiem, tym razem dochodowym od osób fizycznych w wysokości 19%.

ZUS

Kwestia składek w spółce komandytowej wygląda bardzo podobnie jak w przypadku spółki jawnej. Obowiązuje ta sama zasada – każdy wspólnik, niezależnie od tego, czy jest komplementariuszem czy komandytariuszem, opłaca ZUS w pełnej wysokości, tak jak jednoosobowy przedsiębiorca. Nie ma znaczenia, że ten drugi (komandytariusz) często nie prowadzi spraw firmy – dla ZUS i tak jest przedsiębiorcą. Składki na ubezpieczenie społeczne są opłacane stosownie do wysokości osiągniętego dochodu w spółce, przy czym minimalna podstawa wymiaru wynosi 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego. Składka na ubezpieczenie zdrowotne jest stała i wynosi 9% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedniego, włącznie z wypłatami z zysku, ogłaszanego przez Prezesa GUS. W 2025r. wynosi ona 769,43 zł.

Do tej pory przedstawiliśmy na naszym blogu podstawowe informacje o spółce z o.o., spółce jawnej i spółce komandytowej. Jeśli nadal nie jesteś zdecydowany na którąkolwiek z tych form działalności gospodarczej, w kolejnym wpisie przybliżymy Ci następną spółkę.

Twój biznes się rozwija i masz świadomość, że JDG już Ci nie wystarcza. Spółka z o.o. wydaje się Ci się jednak zbyt zaawansowanym rozwiązaniem na obecnym etapie Twojej działalności. W poprzednich wpisach przyjrzeliśmy się spółce jawnej – elastycznej, partnerskiej, o nieco bardziej złożonej strukturze organizacyjnej niż JDG. Jeśli nie jesteś do niej przekonany i szukasz formy, która pozwala chronić majątek prywatny, a jednocześnie zwiększa wiarygodność firmy w oczach partnerów biznesowych i inwestorów, warto przyjrzeć się spółce komandytowej.

Wspólnicy

W spółce komandytowej występują dwa typy wspólników:

• komplementariusz, który prowadzi sprawy spółki, reprezentuje ją na zewnątrz i ponosi pełną odpowiedzialność za jej zobowiązania całym majątkiem

oraz

• komandytariusz, który wnosi kapitał, ale nie uczestniczy w zarządzaniu i odpowiada tylko do wysokości wniesionego wkładu, czyli do wysokości sumy komandytowej

To rozwiązanie sprawdza się, gdy chcesz pozyskać inwestora, ale nie dzielić się kontrolą nad biznesem.

Podmiotowość

Spółka komandytowa, podobnie jak spółka jawna, jest jednostką organizacyjną posiadającą zdolność prawną. Nie jest osobą prawną, ale może nabywać majątek, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana.

Umowa i rejestracja w KRS

Formalności przy zakładaniu spółki komandytowej są podobne jak w przypadku spółki jawnej. Umowa musi być zawarta na piśmie, przy czym jasno powinna określać, który ze wspólników jest komplementariuszem, a który komandytariuszem – to kluczowe dla późniejszej reprezentacji i odpowiedzialności. Zarejestrowanie spółki w KRS to koszt 350 zł, gdy robisz to przez system S24 (korzystasz wówczas z gotowego wzorca udostępnionego przez Ministerstwo Sprawiedliwości) lub 600 zł, gdy zakładasz ją w tradycyjny sposób. Zapłacisz również podatek PCC w wysokości 0,5% od wniesionego kapitału.

Reprezentacja

W przeciwieństwie do spółki jawnej, w której – jeśli umowa nie stanowi inaczej – każdy wspólnik może reprezentować spółkę, w spółce komandytowej tylko komplementariuszom przysługuje to prawo.  Komandytariusze nie mają prawa do reprezentowania spółki na zewnątrz.

Majątek i odpowiedzialność

Spółka komandytowa posiada własny majątek, który jest odrębny od majątku wspólników. To właśnie ten majątek służy do realizacji celów biznesowych, pokrywania kosztów działalności oraz regulowania zobowiązań. Jeśli majątek spółki nie wystarczy na pokrycie długów, wierzyciele mogą sięgnąć bez ograniczeń po majątek prywatny wspólnika będącego komplementariuszem. Odpowiedzialność komandytariusza jest natomiast ograniczona do wysokości sumy komandytowej, czyli do wysokości wniesionego wkładu.

Jeśli zainteresowała Cię spółka komandytowa, zapraszamy do obserwowania naszego Aspekto biznesowego. Wkrótce kolejna część dotycząca tej spółki.

Wielu przedsiębiorców z czasem zaczyna dostrzegać, że forma prawna, którą wybrali na początku drogi biznesowej, przestaje odpowiadać ich aktualnym potrzebom. Być może pomogła Ci w tym ankieta, którą zamieściliśmy we wpisie https://aspektolegal.pl/zmiana-formy-dzialalnosci-jak-rozpoznac-odpowiedni-moment/ Pojawiają się wówczas pytania: czy jednoosobowa działalność gospodarcza to nadal najlepsza forma dla mojego biznesu? A może to spółka z o.o. da mi więcej możliwości, zapewni mniejsze ryzyko i lepsze dopasowanie do nowych wyzwań?

By pomóc Ci świadomie zdecydować, która z nich najlepiej pasuje do Twojej sytuacji biznesowej, porównam ich kluczowe cechy, zalety i ograniczenia. Dziś część I.

• Osobowość prawna

Jednoosobowa działalność gospodarcza (JDG) to najprostsza forma prowadzenia firmy — przedsiębiorca działa jako osoba fizyczna, nie posiada więc odrębnej osobowości prawnej. Spółka z o.o. to osobna osoba prawna, niezależna od wspólników, co daje większą ochronę i elastyczność.

• Majątek i odpowiedzialność

W JDG  majątek firmy i majątek osobisty właściciela to jedno i to samo. Wszystko, co posiada przedsiębiorca, może zostać wykorzystane do pokrycia zobowiązań firmy. W spółce z o.o., która posiada własną osobowość prawną,  majątek spółki jest odrębny od majątku wspólników. Za zobowiązania co do zasady odpowiada spółka. Odpowiedzialność wspólników jest ograniczona do wysokości wniesionego kapitału — ich prywatny majątek jest chroniony. W niektórych sytuacjach mogą odpowiedzialność za zobowiązania spółki mogą też ponosić członkowie zarządu, np. gdy nie zgłoszą na czas wniosku o upadłość.

• Rejestracja i formalności

JDG można założyć w prosty i szybki sposób przez CEIDG. Spółka z o.o. wymaga zawarcia umowy w formie aktu notarialnego lub online za pośrednictwem systemu S24 (wówczas akt notarialny nie jest potrzebny, lecz korzystamy z gotowego wzorca udostępnionego przez Ministerstwo Sprawiedliwości), wniesienia kapitału zakładowego (min. 5.000 zł) i rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym.

• Koszty założenia

Założenie JDG w CEIDG jest bezpłatne. Utworzenie spółki z o.o. wiąże się z koniecznością poniesienia opłat u notariusza, opłat za rejestrację w Krajowym Rejestrze Sądowym (600 zł za rejestrację na postawie umowy spółki w formie aktu notarialnego; 350 zł za rejestrację przez system S24) oraz zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych (0,5% wartości kapitału zakładowego).

• Kapitał zakładowy

W JDG nie ma kapitału zakładowego, możesz więc rozpocząć działalność bez wkładu własnego. W spółce z o.o. wymagany minimalny kapitał zakładowy to 5 000 zł. Może być wniesiony w formie pieniężnej lub aportu, czyli wkładu niepieniężnego. Ten ostatni może mieć postać rzeczy (np. nieruchomości, sprzęt), jak i praw (patenty, licencje, wierzytelności). Ważne, aby miał wartość majątkową i mógł być włączony do majątku spółki.

• Reprezentacja firmy

W JDG właściciel jest jedyną osobą uprawnioną do reprezentowania firmy. Samodzielnie podejmuje decyzje, nie musi sporządzać uchwał czy przeprowadzać konsultacji z innymi osobami. W spółce z o.o. firmę reprezentuje zarząd. Wspólnicy nie reprezentują spółki, chyba że są członkami zarządu. W zależności od zapisów umowy spółki zarząd może być jednoosobowy lub kilkuosobowy, gdzie decyzje wymagają współdziałania. Dodatkowo, wiele decyzji w spółce wymaga uchwał zgromadzenia wspólników, co oznacza większą formalność i czasochłonność, a z drugiej strony powoduje podział obowiązków.

Jest jeszcze sporo innych kwestii, które warto wziąć pod uwagę przy zamianie JDG na spółkę. Zapraszamy do kolejnych naszych publikacji w tym temacie w Aspekto biznesowym. Już wkrótce kolejna część.

Często się zdarza, że udziały (akcje) w spółce są nabywane za pieniądze pochodzące z majątku wspólnego małżonków. Powstaje wówczas pytanie, kto jest właścicielem udziałów, a w konsekwencji wspólnikiem w spółce – oboje małżonkowie czy tylko jeden z nich?

Odpowiadając na to pytanie, należy wyraźnie oddzielić prawa korporacyjne związane z posiadanymi udziałami od praw majątkowych. Prawa korporacyjne są przewidziane w kodeksie spółek handlowych i obejmują m.in. prawo udziału w zgromadzeniu wspólników, prawo głosu czy zaskarżania uchwał. Przysługują one temu z małżonków, który dokonał czynności prawnej prowadzącej do nabycia udziałów. Jeśli uczynił to tylko jeden z małżonków, to on pozostaje w stosunku prawnym ze spółką. Oznacza to, że wyłącznie ten małżonek jest wspólnikiem spółki i to wyłącznie jemu przysługują prawa korporacyjne.

Jednocześnie nic nie stoi na przeszkodzie, aby udziały nabyli wspólnie małżonkowie. Oboje składają wówczas oświadczenia o objęciu udziałów za środki pochodzące z majątku wspólnego i oboje traktowani są jako wspólnicy spółki. W takiej sytuacji swoje prawa z udziałów wykonują przez wspólnego przedstawiciela, a za świadczenia związane z udziałem odpowiadają solidarnie. Jeżeli małżonkowie nie wskazali wspólnego przedstawiciela, oświadczenia spółki mogą być dokonywane wobec któregokolwiek z nich.

W aspekcie praw majątkowych, gdy udziały zostały nabyte ze środków pochodzących z majątku wspólnego, będą one wchodziły w skład wspólnego majątku małżeńskiego niezależnie od tego, który z małżonków objął udziały i został wspólnikiem w spółce.