Jeden wspólnik czy dwóch razem? Czy reprezentując spółkę jawną musisz w tym samym momencie podejmować czynności z innymi wspólnikami?

Nad powyższą kwestią pochylił się Sąd Najwyższy. Sąd zwrócił uwagę, że wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia ją w sposób dostateczny.

Istnieje w takim razie możliwość złożenia w różnym czasie oświadczeń woli wspólników, którzy mają reprezentować spółkę łącznie. W tej sytuacji, reprezentacja spółki jawnej przez jej wspólników nie różni się w żaden sposób od reprezentacji spółki kapitałowej przez członków organu reprezentacji. 

Nie musi polegać ona jedynie na zachowaniu się jednoczesnym. Natomiast w przypadku wymogu reprezentacji łącznej członków zarządu przy reprezentowaniu spółki kapitałowej nie wymaga się składania oświadczeń woli jednocześnie, jeżeli z uwagi na treść takich oświadczeń (muszą dotyczyć konkretnej czynności prawnej) i okoliczności składania tych oświadczeń, nie istnieją wątpliwości co do tego, że w danym wypadku chodzi o współdziałanie.

Zastrzeganie kar umownych na wypadek nieterminowego wykonania umowy to standard w obrocie gospodarczym. Co jednak w sytuacji, gdy wykonawca spóźnił się z realizacją, ale przed terminem oddał np. 80% prac? Czy może żądać zmniejszenia (miarkowania) kary, powołując się na to, że zobowiązanie zostało wykonane w znacznej części?

Punktem wyjścia jest art. 482 § 2 k.c., który przewiduje dwie niezależne przesłanki miarkowania kary umownej: jej rażące wygórowanie oraz wykonanie zobowiązania w znacznej części. W przypadku tej drugiej przesłanki w orzecznictwie można zauważyć dwa poglądy.

Pogląd 1: Przy karze za zwłokę częściowe wykonanie nie ma znaczenia

Zgodnie z bardziej rygorystycznym podejściem: jeśli kara została zastrzeżona za niedotrzymanie terminu, to kluczowy jest sam czas. Skoro doszło do opóźnienia, to fakt, że większość prac była wykonana, nie zwalnia dłużnika z odpowiedzialności. Kara za zwłokę ma bowiem przede wszystkim dyscyplinować. Tutaj orzeczenia:

• „W wypadku zastrzeżenia kary umownej na wypadek opóźnienia w wykonaniu umowy, nie jest możliwe powoływanie się na wykonanie zobowiązania w całości lub w części.” (Wyrok SA w Warszawie z 11.04.2018 r., VII AGa 847/18).
• Podobnie orzekł Sąd Najwyższy, wskazując, że przy zwłoce w etapach budowy nie ma mowy o miarkowaniu z powodu częściowego wykonania, bo liczy się naruszenie terminu (Wyrok SN z 02.04.2014 r., IV CSK 416/13; zobacz też wyroki SN z 06.05.2004 r., II CK 261/03 oraz z 13.06.2003 r., III CKN 50/01).
• Sądy popierające tę linię (np. SA w Białymstoku w wyrokach z 21.02.2018 r., I AGa 38/18 oraz z 09.12.2015 r., I ACa 746/15) podkreślają, że miarkowanie z tej przesłanki jest całkowicie wyłączone, jeśli strony w umowie same zróżnicowały karę – np. ustaliły ją jako stawkę dzienną lub tygodniową.

Pogląd 2: Miarkowanie jest dopuszczalne, zwłaszcza gdy ucierpiał interes wierzyciela

Druga, bardziej elastyczna linia orzecznicza wskazuje, że miarkowanie kary za zwłokę z powodu częściowego wykonania umowy jest dopuszczalne, ale zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Tutaj kluczowe jest ustalenie, czy to, co wykonawca oddał w terminie, miało dla inwestora realne znaczenie i zaspokoiło jego interes.

Tutaj orzeczenia:

• „Miarkowanie kary umownej zastrzeżonej na wypadek zwłoki w spełnieniu całości świadczenia jest co do zasady dopuszczalne także ze względu na wykonanie przez dłużnika zobowiązania w znacznej części.” (Wyrok SN z 26.01.2011 r., II CSK 318/10 oraz z 21.09.2007 r., V CSK 139/07).
• Sądy Apelacyjne (np. w Poznaniu, Warszawie czy Katowicach) precyzują, że taka sytuacja zachodzi najczęściej w przypadku robót budowlanych, gdzie inwestor mógł zacząć korzystać z części odebranych obiektów lub wyodrębnionych etapów prac przed popadnięciem wykonawcy w zwłokę (Wyrok SA w Katowicach z 27.02.2013 r., V ACa 780/12; Wyrok SA w Warszawie z 12.03.2013 r., I ACa 1129/12).

W przypadku kar za zwłokę warto pamiętać, że ich miarkowanie odbywa się wyłącznie na wniosek dłużnika. Sąd nie obniża kary z urzędu. Jeżeli jesteś wykonawcą i walczysz o obniżenie kar, musisz udowodnić, że część prac oddana w terminie przyniosła zamawiającemu realną korzyść (np. mógł z nich korzystać).

I jeszcze jedno, zwróć uwagę na treść postanowień umowy. Jeśli w kontrakcie zapisano sztywną, stałą kwotę kary za opóźnienie (np. „X tysięcy za brak zakończenia projektu”), Twoje szanse na miarkowanie z powodu częściowego wykonania rosną (Wyrok SA w Szczecinie z 17.07.2014 r., I ACa 234/14). Przy stawkach dziennych sytuacja może wyglądać mniej korzystnie, tu orzecznictwo znacznie chętniej odsyła do badania drugiej przesłanki – rażącego wygórowania kary.

Jeśli przez Tobą sprawa dotycząca kar za opóźnienie/zwłokę i zastanawiasz się nad miarkowaniem, zapraszam do kontaktu.

W obecnych realiach procesowych— wydłużających się postępowań i przeciążonych sądów —warto spojrzeć na mediację szerzej, również jako narzędzie przedprocesowe.

W przypadku pełnomocników profesjonalnych – radców prawnych i adwokatów obowiązek promowania mediacji wynika choćby z kodeksów etyki zawodowej  (szerzej o tym pisaliśmy tu: https://aspektolegal.pl/mediacja-zaczyna-sie-u-prawnika/). Poinformowany klient jest świadom swoich możliwości, alternatyw do procesu. W tych czy innych okolicznościach może podjąć sam konkretne decyzje, które doprowadzą do wygaśnięcia sporu. Przykład: klient – mimo analizy szans na większą wygraną – może w danym momencie zdecydować się na mediację i przyjąć nawet mniej korzystną ofertę finansową niż szacowaliśmy jako możliwą w procesie. Dlaczego? Bo stoją za tym inne, ważniejsze względy, jak np. rozpoczęcie kolejnej inwestycji i utrzymanie pracowników. Ugoda może mu pozwolić działać w sytuacji, gdy długi proces oddala go od tych planów.

Dostrzegam tu przede wszystkim ogromną rolę pełnomocników we wspieraniu klientów i pomocy w podjęciu decyzji co do wyboru mediacji albo wyboru samego momentu, w którym mediację warto przeprowadzić. Edukowaniem własnych klientów jest też rekomendowanie stosowania klauzul mediacyjnych w umowach, co ma kluczowe znaczenie w budowaniu świadomości uczestników obrotu gospodarczego w przedmiocie stosowania mediacji.

Szczególnie polecam holistyczne spojrzenie na sprawę, wyjście poza ramy sporu, po to, by rozwiązać kompleksowo problemy prawne klientów. W mediacji można wygasić nie tylko jeden spór, ale też inne roszczenia, w tym takie, które nie trafiły jeszcze na wokandę, a stanowią zarzewie konfliktu.  

Mediacja przedprocesowa to także szansa na zdobycie informacji, których strona albo pełnomocnik wcześniej nie posiadali. Czasem pojawiają się fakty, które zmieniają kierunek procesu. Przykład: informacje o złej sytuacji finansowej przeciwnika mogą wpłynąć na konieczność zabezpieczenia  powództwa, a przedłożone przez przeciwnika notatki z narad z ustaleniami co do zakresu zleconych robót mogą zmienić kształt dotychczasowego roszczenia.

Jest jeszcze jeden pozytywny aspekt mediacji przedprocesowej, nawet gdy do ugody nie dojdzie. To wyczyszczenie przedpola sporu. Mediacja może wyjaśnić wiele wątpliwości, doprowadzić do ugodzenia niektórych roszczeń albo ich części (np. w zakresie kilku faktur). Bardzo ważne są tu uważność i zwinność pełnomocnika, zwłaszcza gdy chodzi o wsparcie w wyjaśnieniu skutków decyzji procesowych podejmowanych przez klientów, np. wpływu ugodzenia części roszczeń na zmniejszenie opłat w sądzie.

Jak widać, mediacja przed procesem – nawet bez ugody – może być realnym narzędziem przedprocesowym, stąd kluczowa jest dziś umiejętność korzystania z niej na każdym etapie sporu.

Jeżeli zastanawiasz się, czy w Twojej sprawie mediacja jest możliwa albo potrzebujesz wsparcia w Twoim sporze, zapraszam do kontaktu.

Rada nadzorcza kontroluje działalność spółki. Od jakiegoś czasu, ustawodawca udostępnił radzie nadzorczej narzędzie, które umożliwi jej nadzór i zasięgniecie opinii specjalisty z dziedziny, która ją interesuje. Rada nadzorcza może zawrzeć umową z doradcą w imieniu spółki. Koszt tej czynności pokryje spółka. Doradcą niekoniecznie musi być osoba fizyczna, równie dobrze członkowie rady mogą zdecydować się na osobę prawną lub jednostkę nieposiadającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność do czynności prawnych.

Do zadań doradcy rady nadzorczej należeć może zbadanie określonej sprawy dotyczącej działalności spółki lub jej majątku, a także przygotowanie określonych analiz i opinii. Co ważne, zarząd spółki ma zapewnić doradcy dostęp do odpowiednich dokumentów oraz udzielić wymaganych informacji.

Po otrzymaniu stosownej ekspertyzy, rada nadzorcza może postanowić o udostępnieniu akcjonariuszom wyników pracy doradcy, chyba że mogłoby to narazić spółkę lub jej powiązane podmioty na szkodę, na przykład przez ujawnienie tajemnic technicznych, handlowych lub organizacyjnych.

Jeżeli rada nadzorcza zdecyduje o ujawnieniu wyników doradcy akcjonariuszom, zarząd jest zobowiązany do ich upublicznienia.

Statut spółki może ograniczyć lub wyłączyć prawo rady nadzorczej do zawierania umów z doradcą, np. poprzez upoważnienie walnego zgromadzenia do określenia maksymalnej kwoty wynagrodzenia, jaką spółka może przeznaczyć na usługi doradcze w danym roku obrotowym.

Jeśli jesteś akcjonariuszem i informacje uzyskane od zarządu są według Ciebie niepełne, bądź niewystarczające, masz możliwość zwrócenia się z do rady nadzorczej z wnioskiem o to, aby zawarła ona umowę z doradcą.

W relacji inwestor – wykonawca kary umowne często budzą największe emocje, podobnie jak stanowią jedną z głównych przyczyn sporów sądowych. Doświadczenia procesowe naszej kancelarii w obszarze sporów, jak i mediacji pokazują, że niejednokrotnie podłożem konfliktów (zwłaszcza na tle umów w ramach zamówień publicznych) jest nakładanie kar umownych w wysokości nieadekwatnej do chronionego interesu inwestora, w oderwaniu od podejścia opartego na analizie ryzyka.

Jak redagować postanowienia o karach umownych, by były efektywne, a zarazem ograniczały ryzyko wątpliwości interpretacyjnych i sporów co do ważności, skuteczności lub treści danej klauzuli ?

Z pomocą przychodzą rekomendacje Prokuratorii Generalnej RP w zakresie formułowania postanowień umów dotyczących kar umownych. Choć dedykowane pierwotnie podmiotom publicznym, stanowią doskonały punkt odniesienia dla sektora prywatnego, definiując standardy profesjonalnej redakcji umów.

Metodyka przygotowania postanowień o karach umownych

Zgodnie z rekomendacjami, proces redagowania kar umownych powinien zostać poprzedzony wnikliwą analizą celowościową. Prokuratoria wskazuje tutaj na następujące aspekty, które należy wziąć pod uwagę:

1.Identyfikacja chronionego interesu

Zastrzeżenie kary nie może być czynnością rutynową. Wierzyciel (Inwestor) powinien dokładnie przemyśleć i zdefiniować, jaki konkretny interes – majątkowy lub niemajątkowy (np. interes społeczny w terminowej realizacji infrastruktury) – wymaga zabezpieczenia.

• Dla Inwestora: Precyzyjne określenie celu kary ułatwia jej późniejszą obronę przed sądem w przypadku zarzutu o rażące wygórowanie.
• Dla Wykonawcy: Zrozumienie intencji Inwestora pozwala na lepszą ocenę ryzyk operacyjnych związanych z realizacją zadania. 

2.Optymalizacja wysokości kary a efektywność ekonomiczna

Prokuratoria zwraca uwagę na korelację między wysokością kary a ostateczną ceną oferty. Mechanizm ten jest kluczowy w budownictwie:

• Ryzyko miarkowania: Kary ustalone w oderwaniu od obiektywnych interesów wierzyciela generują spory sądowe i zwiększają prawdopodobieństwo ich istotnego obniżenia przez sąd (miarkowanie na podstawie art. 484 § 2 k.c.).
• Wycena ryzyka: Nadmierne obciążenia umowne wpływaja na wartość ofert – wykonawcy przenoszą koszt potencjalnych kar na inwestora już na etapie wyceny, co obniża efektywność finansową całej inwestycji.

3.Proporcjonalność dolegliwości

Właściwie skonstruowana kara musi stanowić realną dolegliwość dla dłużnika (funkcja stymulacyjna), jednak nie może prowadzić do nieuzasadnionego wzbogacenia wierzyciela. Analiza powinna uwzględniać stopień złożoności kontraktu oraz specyfikę danej branży.

Kluczowe wnioski dla praktyki kontraktowej

Wprowadzenie rekomendowanych standardów do umów budowlanych pozwala na:

• Zwiększenie sprawności inwestycji: Realne kary redukują liczbę sporów blokujących rozliczenia.
• Transparentność ofertową: Ustalenie kar na racjonalnym poziomie nie odstrasza wykonawców, którzy nie muszą zabezpieczać się przed wyjątkowo niekorzystanymi zapisami umownymi.
• Stabilność prawną: Postanowienia oparte na analizie celowościowej są trudniejsze do podważenia w toku kontroli lub postępowań sądowych.

Pełna analiza prawna przygotowana przez Prokuratorię Generalną RP, dostępna jest  pod adresem:

https://www.gov.pl/web/prokuratoria/rekomendacje-i-wzory-postanowien-umow

Jeśli przed Tobą konflikt, którego tłem są kary umowne, zapraszam do kontaktu.

Konflikty i spory rodzą silne emocje. Czasem ich poziom jest na tyle wysoki, że prowadzenie tradycyjnej mediacji przez jedną osobę wydaje się niewystarczające. Dlatego, by udźwignąć ich ciężar mediatorzy w takich sprawach proponują komediację.

To postępowanie mediacyjne prowadzone przez parę mediatorów. Zamiast jednej osoby wspierającej komunikację, strony mają do dyspozycji zespół, który współpracuje ze sobą, aby zapewnić najwyższy standard usługi. To podwojenie wsparcia. Mediatorzy w tym modelu działają jak zgrany tandem, na bieżąco uzupełniając swoje spostrzeżenia i kompetencje.

Wybór dwóch mediatorów niesie ze sobą konkretne korzyści.

• Wielowymiarowa perspektywa: „Co dwie głowy, to nie jedna”. Jeden mediator może skupić się na dynamice emocjonalnej, podczas gdy drugi czuwa nad stroną merytoryczną i strukturą porozumienia.
• Większe bezpieczeństwo emocjonalne: W sytuacjach wysokiego napięcia dwóm mediatorom łatwiej wyłapać sygnały o zbliżającym się pacie w mediacji. W takiej sytuacji łatwiej o interwencję.
• Efektywność: Praca w zespole często pozwala na szybsze wypracowanie rozwiązań, ponieważ mediatorzy mogą między sesjami konsultować się, co pozwala na sprawniejsze przygotowanie kolejnego etapu mediacji.
• Równowaga: Gdy w sprawie występuje silna polaryzacja, dwóch mediatorów może dać stronom poczucie sprawiedliwej równowagi. To sprzyja budowaniu porozumienia.

W jakich sprawach rekomenduje się komediację?

• Gdy spór ma charakter wielowymiarowy, kiedy w mediacji trzeba skupić się na wielu wątkach, np. w sprawach rozwodowych czy budowlanych
• Gdy spór ma charakter interdyscyplinarny, kiedy w sprawie pojawiają się elementy różnych dziedzin specjalistycznej wiedzy, np. w sprawach budowlanych
• Gdy spór osadza się na wielostronnym konflikcie, kiedy do mediacji przystępuje kilka osób reprezentujących różne interesy, np. w sprawach spadkowych, pracowniczych i budowlanych

W naszej kancelarii komediacja też jest możliwa. Zapraszamy do kontaktu.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością to jedna z najczęściej wybieranych obecnie form prowadzenia działalności gospodarczej. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością zapewnia wspólnikom ograniczenie odpowiedzialności za zobowiązania spółki, przy czym sama spółka odpowiada za nie całym swoim majątkiem. Charakteryzuje się również jasną strukturą organizacyjną oraz oferuje większe możliwości w relacjach biznesowych.

Najważniejsze cechy spółki z o.o.:

– minimalny kapitał zakładowy: 5 000 zł,

– możliwość założenia przez jedną lub więcej osób,

– ograniczona odpowiedzialność wspólników

W tym momencie pojawia się pytanie: w jaki sposób najlepiej ją założyć?

Założenie spółki z o.o. u notariusza

Założenie spółki w tradycyjnej formie wymaga zawarcia umowy spółki w formie aktu notarialnego w następujących krokach:

– przygotowanie projektu umowy spółki,

– podpisanie umowy spółki w formie aktu notarialnego przez wspólników,

– wniesienie kapitału zakładowego,

– elektroniczne zgłoszenie spółki do Krajowego Rejestru Sądowego.

Za największy atut tego rozwiązania należy uznać swobodę w tworzeniu umowy spółki, m.in.

– wprowadzenie uprzywilejowania udziałów,

– szczegółowe uregulowanie zasad zbywania udziałów,

– niestandardowe zasady reprezentacji,

Za wady należy uznać wyższe koszty oraz dłuższy czas rejestracji. Ponadto, jeżeli wspólnicy pochodzą z różnych stron, mimo to muszą stawić się osobiście u notariusza.

Założenie spółki z o.o. przez system S24

System S24 to elektroniczny portal Ministerstwa Sprawiedliwości umożliwiający szybkie założenie spółki przy wykorzystaniu gotowego wzorca umowy spółki.

Procedura obejmuje:

– założenie konta w systemie S24,

– wypełnienie formularza umowy spółki,

– podpisanie dokumentów profilem zaufanym lub podpisem kwalifikowanym,

– elektroniczne zgłoszenie spółki do Krajowego Rejestru Sądowego.

S24 jest rozwiązaniem dla osób, które cenią sobie możliwość przeprowadzenia całej procedury zdalnie (bez zbierania wspólników w jednym miejscu) oraz szybszy czas rejestracji spółki.  System posiada jednak ograniczenia dotyczące treści umowy spółki. Gotowy wzorzec nie pozwala na wprowadzenie mniej standardowych rozwiązań.

Wybór odpowiedniej ścieżki zależy od indywidulanych potrzeb przedsiębiorcy.

Założenie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością to decyzja dotycząca przyszłych konsekwencji prawnych oraz biznesowych. Właściwy wybór formy oraz prawidłowe przygotowanie umowy może pozwolić na uniknięcie problemów w przyszłości.

Aspekto Legal oferuje kompleksowe wsparcie przy zakładaniu spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, w tym:

– pomoc w wyoborze odpowiedniej dla Twojego biznesu formy rejestracji,

– analiza oraz przygotowanie umowy spółki,

– rejestracja spółki w KRS,

– bieżąca obsługa korporacyjna Twojej spółki.

Obowiązek informowania przez profesjonalnych pełnomocników o pozasądowych ścieżkach rozwiązywania sporów, to nie tylko dobra praktyka. To podstawa do profesjonalnego i etycznego podejścia do swego zawodu.

Rola prawnika w mediacji

Choć radcy prawni i adwokaci kojarzeni są przede wszystkim z reprezentacją przed sądem, ich obowiązek etyczny wykracza poza salę rozpraw. Dotyczy on również informowania klienta o alternatywnych, pozasądowych drogach wyjścia ze sporu, czyli o tzw. ADR (Alternative Dispute Resolution), w tym przede wszystkim o mediacji.

Dlatego też samorządy zawodowe profesjonalnych pełnomocników wprowadziły do swoich wewnętrznych regulacji odpowiednie zapisy. I tak – zgodnie Kodeksem Etyki Radcy Prawnego  radca prawny świadcząc pomoc prawną ma obowiązek postępować lojalnie, kierując się dobrem klienta w celu ochrony jego praw (art. 8) i jeżeli pozwala na to charakter sprawy, obowiązany jest przedstawić klientowi informację o pozasądowych możliwościach rozstrzygnięcia lub rozwiązania sporu, w szczególności w trybie mediacyjnym oraz arbitrażowym (art. 44a).

Podobnie adwokat ma obowiązek dążyć do rozstrzygnięć pozwalających zaoszczędzić klientowi kosztów oraz doradzać ugodowe zakończenie sprawy, gdy jest to uzasadnione interesem klienta.

Przedstawiając klientowi mediację pełnomocnik oferuje mu opcję szybszego i tańszego zakończenia sporu, z zachowaniem relacji i kontrolą nad wynikiem.

Dlatego zachęcam wszystkich pełnomocników do promowania mediacji. Działając w ten sposób, wzmacniacie zaufanie do swojego profesjonalizmu i jednocześnie przyczyniacie się do budowania kultury dialogu w społeczeństwie.