W dniu 5 sierpnia 2025 r. została przyjęta nowelizacja Kodeksu postępowania cywilnego, która wprowadza nowe przepisy o mediacji. Mediacja ma być m.in. mniej sformalizowana,  a w procesach budowlanych będzie obowiązkowa na starcie.

Co ważne – pierwsze przepisy wchodzą w życie już 10 września 2025 r., a większość pozostałych zacznie obowiązywać od 1 marca 2026 r.

Nowe przepisy o mediacji – co zmienia się od 10 września 2025?

• Milcząca zgoda na mediację – jeśli sąd skieruje strony do mediacji, brak sprzeciwu w ciągu tygodnia będzie oznaczał zgodę. Do tej pory potrzebna była aktywna akceptacja.
• Dokumenty w formie elektronicznej – protokół z mediacji i ugoda mediacyjna mogą być podpisywane kwalifikowanym podpisem elektronicznym. To oszczędność czasu i mniej formalności, zwłaszcza w sprawach prowadzonych na odległość.

Co wejdzie w życie od 1 marca 2026?

• Obowiązkowa mediacja w sporach budowlanych – w sprawach gospodarczych z umów o roboty budowlane (i umów z nimi związanych) sąd zawsze skieruje strony do mediacji przed pierwszą rozprawą
• Większe kompetencje referendarzy – będą mogli m.in. wydawać postanowienia o skierowaniu do mediacji czy zmieniać mediatora
• Łatwiejsze zatwierdzanie ugód – uproszczono zasady wyboru sądu właściwego i zniesiono obowiązek, by mediator składał protokół do sądu – teraz zrobi to sama strona
• Sankcje kosztowe za odmowę mediacji – jeśli ktoś bez ważnego powodu odmówi udziału w mediacji, sąd może obciążyć go kosztami procesu.

Nie dziwi mnie wybór spraw, które mają być obowiązkowo kierowane do mediacji. Od wielu lat dostrzegam jako pełnomocnik wykonawców czy inwestorów, że procesy budowlane należą do jednych z najbardziej czasochłonnych, kosztownych i wymagających. Poza opłatami sądowymi wiążą się z kosztami związanymi z opiniami biegłych, co do których okresy oczekiwania na wydanie opinii wydłużają się z roku na rok.

W Aspekto Legal oferujemy stronom mediacje umowne, jak też prowadzimy mediacje sądowe na mocy postanowienia sądu.

Jeżeli zastanawiasz się, czy w Twojej sprawie mediacja jest możliwa, zapraszam do kontaktu.

Wygrany przetarg, podpisana umowy i co dalej ?

Początki zawsze są obiecujące. Potem bywa różnie. Obie strony mogą mieć zastrzeżenia co do współpracy. Niekiedy pojawiają się niespodziewane okoliczności, gdy trudno przypisać za nie odpowiedzialność jednej ze stron. Spór między zamawiającym a wykonawcą to zazwyczaj zlepek okoliczności. To kwestia terminów realizacji, jakości wykonania, podwykonawców, płatności, kar umownych czy problemów z interpretacją zapisów umowy, niekiedy także siły wyższej.  Zamiast kierować sprawę do sądu, warto rozważyć ugodowe zakończenie sporu.

Zawarcie ugody bywa trudne w napiętej współpracy między zamawiającym a wykonawcą, zwłaszcza gdy doszło już do sporu, a eskalacja konfliktu to tylko kwestia czasu. W takiej sytuacji pomocna może być mediacja. Obie strony mogą wyjść z niej obronną ręką.

Jednostki sektora publicznego obawiają się zawierania ugód. Kierujący jednostką nie chcą narazić się na zarzut naruszenia dyscypliny finansów publicznych. W każdym przypadku warto jednak przeanalizować jakie są skutki ugody – czy będą korzystniejsze dla zamawiającego niż prawdopodobny wynik postępowania sądowego ? Ustawa o finansach publicznych daje ku temu podstawę (art. 54a).

Co w takiej sytuacji brać pod uwagę ? Przede wszystkim:

• zasadności spornych żądań

• możliwości ich zaspokojenia

• przewidywany czas trwania postępowania sądowego i jego koszty.

Ocena skutków ugody powinna być przygotowana w formie pisemnej. Korzyść dla zamawiającego to nie tylko aspekt finansowy. Nie bez znaczenia są kwestie organizacyjne – czy uda się dokończyć zadanie, czy wykonawca będzie w stanie wywiązać się z ugody, jak wyjście z sytuacji kryzysowej wpłynie na zamawiającego i przede wszystkim czy nie ma przeszkód prawnych do zawarcia ugody o określonej treści. Pamiętać należy, że zawarcie ugody nie może prowadzić do naruszenia przepisów prawa zamówień publicznych o zmianie umowy.

Niewątpliwym wsparciem w tym zadaniu są prawnicy, którzy potrafią spojrzeć na spór wieloaspektowo.