Po pierwsze warto podkreślić, że działania właściciela prowadzące do sprzedaży działki rolnej obciążonej umową dzierżawy są zgodne z prawem. Natomiast sytuacja aktualnego dzierżawcy została zabezpieczona i podlega pewnej ochronie.
Art. 3 ust. 1-3 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego wprost wskazuje, że w przypadku sprzedaży nieruchomości rolnej prawo pierwokupu przysługuje z mocy ustawy jej dzierżawcy, jeżeli:
- umowa dzierżawy została zawarta w formie pisemnej i ma datę pewną oraz była wykonywana co najmniej 3 lata, licząc od tej daty,
- nabywana nieruchomość rolna wchodzi w skład gospodarstwa rodzinnego dzierżawcy.
Spełnienie wskazanych wyżej wymogów nakłada na notariusza obowiązek zawiadomienia aktualnego dzierżawcy o przysługującym mu prawie pierwokupu. Od tego momentu dzierżawca w terminie miesiąca może nabyć dzierżawioną nieruchomość na warunkach wynikających z umowy zawartej pomiędzy kupującym, a sprzedającym. Dzierżawca ma obowiązek złożyć sprzedającemu oświadczenie o zrealizowaniu prawa pierwokupu, sporządzone w formie aktu notarialnego.
Zaprezentowany powyżej przepis ustawy ma zastosowanie do nieruchomości rolnych (gruntów rolnych) rozumianych jako nieruchomości, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej. Warto zapamiętać:
Prawo pierwokupu nie przysługuje dzierżawcy jeżeli nieruchomość jest przeznaczona w planach zagospodarowania przestrzennego na cele inne niż rolne.
